Türklerin İslamiyet’i Benimsemesinin Toplumsal ve Hukuki Sonuçları Testi

Bir yerleşim merkezinde dinî yapılarla birlikte eğitim ve yardımlaşma hizmetlerinin düzenli biçimde yürütülmesi için gelirleri belirli hizmetlere ayrılan bir düzen kurulmuştur.

Türklerin İslamiyet’i benimsemesiyle hukuk alanında yaşanan değişim ve süreklilik şu şekilde özetlenmektedir: İslam hukuku ve kadılık kurumları yaygınlaşmış; töre bütünüyle ortadan kalkmamış; örf ile dinî hukuk birçok alanda birlikte işlemiştir.

I. Kadılık kurumlarının yaygınlaşması

II. Töreye dayalı bütün uygulamaların sona ermesi

III. Örfî ve dinî hukukun birçok alanda birlikte işlemesi

Bir şehirde vakıf gelirleri eğitim ve toplumsal yardım hizmetlerine yönlendirilmektedir. Aynı şehirde ribatlar, yolcuların konaklamasına imkân vermekte ve dinî-sosyal faaliyetlere de alan açmaktadır.

Bir değerlendirmede şu iki gözlem yapılmıştır:

• Kadılık kurumları yaygınlaşmıştır.
• Örfî kurallar, dinî hukukla birlikte birçok alanda uygulanmayı sürdürmüştür.

I. Cami, medrese, tekke ve zaviyeler dinî hayatın yanında eğitim ve dayanışma gibi hizmetlere de katılmıştır.

II. Ribatlar, başlangıçtaki savunma işlevlerine ek olarak konaklama ve dinî-sosyal roller kazanmıştır.

III. Vakıflar, gelirlerini dinî, eğitimsel veya toplumsal hizmetlere ayıran düzenlerdir.

Bir tarihçi, Türk-İslam sentezini yalnızca yeni kurumların ortaya çıkışıyla açıklamanın yetersiz olduğunu savunmaktadır. Bu savını hukuk alanından örneklendirmek istemektedir.