Türklerin İslamiyet’i Benimsemesi: Kavramlar ve Büyük Resim Testi

Bir araştırmacı, Türklerin İslamiyet’i benimsemesini açıklarken şu verileri kullanmaktadır:

• 751 sonrasında askerî ve siyasi yakınlaşmanın güçlenmesi,
• IX. yüzyılda Türklerin Abbâsî ordusu ve yönetimindeki rolünün artması,
• X. yüzyıl ve sonrasında hükümdar desteği, eğitim ve hukuk kurumlarıyla yaygınlaşmanın kalıcılaşması.

Bir tarihçi, Talas Savaşı’nın İslamlaşma bakımından anlamını aşağıdaki biçimde değerlendirmektedir:

“Savaş, Türklerle Müslümanlar arasındaki temas ve güveni artırmıştır; ancak farklı Türk topluluklarının İslamiyet’i benimsemesi değişik tarihlerde, ticaret, askerî hizmet, şehirleşme, tebliğ ve devlet desteğinin etkisiyle gelişmiştir.”

Bir devletin yönetiminde kadılık ve İslam bürokrasisine ait kavramlar yaygınlaşırken kurultay, ikili teşkilat ve bazı Türkçe unvanlar da varlığını sürdürmektedir.

Aşağıdaki kurum ve uygulamalar eşleştirilecektir:

• Hükümdar adına para bastırılması
• Geleneksel hukuk ve düzen kuralları
• Hükümdarlık yetkisinin ilahî kaynaklı kabul edilmesi

Bir değerlendirmede şu sonuçlara yer verilmektedir:

• Müslüman tüccarlar ve şehir hayatı, gündelik ve kültürel temasları artırmıştır.
• Türklerin Abbâsî ordusu ve yönetimindeki rolü genişlemiştir.
• Hükümdarların kabulü, devlet desteği ve kurumlaşmayı güçlendirmiştir.